Jak czytać skład INCI: kolejność, mity i alergeny

Najważniejsze

INCI to międzynarodowa nomenklatura nazw składników kosmetyków. Według Komisji Europejskiej glosariusz wspólnych nazw składników do etykiet uwzględnia INCI, a dla substancji spoza glosariusza można stosować międzynarodowo uznane nazewnictwo, w tym INCI.
Rozporządzenie (WE) nr 1223/2009 wymaga, by lista składników była ułożona według malejącej masy. Składniki w stężeniu poniżej 1% mogą następować w dowolnej kolejności. Lista pokazuje więc kolejność, a nie dokładne stężenia.
Glosariusz Komisji nie jest listą składników dopuszczonych do stosowania w kosmetykach, więc sama obecność nazwy w nim nie świadczy o dopuszczeniu składnika.
Wybrane alergeny zapachowe muszą być wskazane na liście po nazwie, gdy przekraczają 0,001% w kosmetykach niespłukiwanych albo 0,01% w spłukiwanych. Komisja opisuje, że ułatwia to unikanie ich osobom już uczulonym.
Przy chorobach skóry, nawracających podrażnieniach i podejrzeniu uczulenia omów dobór kosmetyków z lekarzem.

Czym jest INCI i skąd się bierze na opakowaniu

INCI to skrót od International Nomenclature of Cosmetic Ingredients. Według strony Komisji Europejskiej składniki na etykiecie podaje się pod nazwami z glosariusza, który Komisja tworzy i aktualizuje na podstawie art. 33 rozporządzenia o produktach kosmetycznych. Glosariusz uwzględnia międzynarodowo uznane nazewnictwo, w tym INCI. Dla składników, których w nim nie ma, można używać właśnie tego nazewnictwa. Najnowszą decyzją wymienioną na tej stronie jest decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2025/1175 z 16 czerwca 2025 roku.

W praktyce oznacza to, że ta sama substancja powinna mieć na opakowaniach różnych producentów tę samą nazwę. Przykładowo Amerykańska Akademia Dermatologii (AAD), polecając kremy do suchej skóry, wymienia składniki pod nazwami takimi jak Glycerin, Dimethicone czy Petrolatum.

W angielskim tekście rozporządzenia lista ma być poprzedzona terminem „ingredients”. Barwniki oznacza się zgodnie z nomenklaturą Colour Index (CI), a kompozycje zapachowe i ich surowce oznacza się terminami „parfum” lub „aroma”.

Warto pamiętać o ograniczeniu: Komisja zaznacza, że glosariusz nie jest listą składników dopuszczonych do stosowania w kosmetykach i nie jest wyczerpujący. Sama nazwa na liście nie oznacza zatem, że składnik jest dopuszczony do stosowania w kosmetykach.

Zasada kolejności: od największej masy do 1%

Zgodnie z art. 19 rozporządzenia 1223/2009 lista składników jest ustalana w kolejności malejącej masy składników w chwili ich dodania do produktu kosmetycznego. Składniki w stężeniach poniżej 1% mogą być wymienione w dowolnej kolejności, po tych występujących w większym stężeniu. Barwniki (z wyjątkiem barwników do włosów) także mogą być wymienione w dowolnej kolejności.

Co z tego wynika dla czytającego:

Początek listy zwykle dotyczy bazy. Przegląd Barnesa i współpracowników z 2021 roku podaje, że balsamy do ciała to zwykle emulsje zawierające 10-15% oleju, 5-10% humektantu i 75-85% wody, a kremy do rąk 15-40% oleju, 5-15% humektantu i 45-80% wody. Autorzy piszą też, że substancje pomocnicze (składniki inne niż substancja czynna) stanowią zwykle ponad 90% produktu miejscowego. To opis typowych formuł, nie reguła dla każdego kosmetyku.
Po przekroczeniu granicy 1% kolejność przestaje coś mówić. Wniosek redakcji: składnik wymieniony na dziesiątym miejscu może występować w większej ilości niż ten na ósmym, jeśli oba są poniżej 1%. Lista nie zaznacza, gdzie ta granica przebiega.
Lista nie podaje stężeń. Przepis wymaga kolejności, a nie wartości procentowych, więc z samej etykiety nie da się odczytać, ile składnika aktywnego jest w produkcie.
Miejsce na liście nie jest oceną jakości. To opis redakcyjny: kolejność informuje o masie, a nie o tym, jak składnik działa na skórę.

Jak rozpoznać bazę, składnik aktywny i konserwant

Przegląd Barnesa i współpracowników dzieli składniki kremów nawilżających na kilka grup funkcjonalnych. Wśród emolientów autorzy wymieniają między innymi kwasy tłuszczowe i alkohole tłuszczowe, a jako typowe zagęstniki lipidowe cetyl alcohol, kwas stearynowy i wosk carnauba. Do podobnego opisu odwołuje się tekst o składnikach aktywnych w kosmetykach, a pojedyncze substancje omawiają osobne poradniki, na przykład o niacynamidzie i ceramidach.

Orientacyjny podział, który można zastosować do etykiety:

Baza. Woda, oleje, lipidy i zagęstniki. Przegląd Barnesa opisuje, że moisturizery do suchej skóry zawierają zwykle wodę, olej roślinny lub mineralny, glikol propylenowy i wazelinę.
Humektanty, emolienty, okluzyjne. Według tego samego przeglądu dobry kosmetyk nawilżający łączy humektanty, emolienty i składniki okluzyjne.
Składniki aktywne. Opis redakcyjny: to określenie potoczne, a jego znaczenie zależy od produktu. Pozycję takiego składnika na liście trzeba oceniać razem z regułą 1% opisaną wyżej.
Konserwanty. Barnes zaznacza, że konserwanty dodaje się zwykle do produktów zawierających wodę, takich jak kremy i żele wodne, a maści, które mają mało wody lub jej nie mają, wymagają ich mniej.

Wniosek redakcji: rozpoznanie funkcji składnika po samej nazwie bywa trudne. Nazwa w INCI mówi, co to za substancja, a nie po co ją dodano. Funkcję trzeba sprawdzić w rzetelnym opracowaniu, a nie zgadywać.

Mity: parabeny, silikony, alkohol

Poniżej opis tego, co mówią źródła. To nie jest ocena żadnego konkretnego kosmetyku.

Parabeny

Naukowy Komitet ds. Bezpieczeństwa Konsumentów (SCCS), działający przy Komisji Europejskiej, w ostatecznej opinii o propyloparabenie stwierdził, że jest on bezpieczny jako konserwant w kosmetykach do maksymalnego stężenia 0,14%, przy uwzględnieniu obaw o możliwe działanie endokrynne. Według opinii poziom dowodów nie wystarcza, by uznać propyloparaben za substancję zaburzającą gospodarkę hormonalną. Opinia dotyczy jednego składnika, więc nie przenosi się automatycznie na inne parabeny ani na inne konserwanty. Nie obejmuje też aspektów środowiskowych.

Silikony

AAD wśród składników kremów i maści polecanych przy suchej skórze wymienia między innymi dimethicone. Nie jest to ocena wszystkich silikonów ani ich wpływu na środowisko. Pokazuje tylko, że sama obecność dimethicone na liście nie wyklucza produktu z pielęgnacji suchej skóry w ujęciu tej organizacji.

Alkohol

Słowo „alcohol” w INCI nie oznacza jednej grupy substancji. Wspomniany przegląd Barnesa wymienia alkohole tłuszczowe wśród emolientów i zagęstników, a etanol, alkohol izopropylowy i benzylowy opisuje jako alkohole, które w nośnikach leków stosowanych na skórę mogą poprawiać rozpuszczalność substancji czynnej. Ten sam przegląd zaznacza, że roztwory z alkoholami są bardziej skłonne do szczypania na stanie zapalnym lub uszkodzonej skórze. AAD wymienia z kolei alkohol (poza środkami do dezynfekcji rąk) wśród składników produktów, które mogą podrażniać bardzo suchą skórę i nasilać suchość oraz świąd.

Przegląd Lachenmeiera z 2008 roku, dotyczący etanolu stosowanego na skórę, opisuje, że etanol może działać jako wzmacniacz penetracji skóry i bywa wiązany z podrażnieniem lub kontaktowym zapaleniem skóry, szczególnie u osób z niedoborem dehydrogenazy aldehydowej (ALDH). Jednocześnie autor pisze, że brakuje dowodów łączących miejscowe stosowanie etanolu ze zwiększonym ryzykiem raka skóry, i zaleca ostrożność przy ocenie takich produktów. Przegląd ma już kilkanaście lat, więc nie jest podstawą do ogólnego wniosku o wszystkich kosmetykach z alkoholem.

Przy skórze podrażnionej, wrażliwej lub z objawami pieczenia pomocny bywa tekst o pielęgnacji cery wrażliwej. Wskazówka AAD dotyczy też zapachu: dermatolodzy zalecają produkty oznaczone „fragrance-free”, a oznaczenie „unscented” może oznaczać obecność substancji neutralizujących lub maskujących zapach, które mogą podrażniać suchą, wrażliwą skórę.

Alergeny zapachowe na liście INCI

Według Komisji Europejskiej niektóre składniki zapachowe mogą wywoływać alergiczne kontaktowe zapalenie skóry u osób uczulonych. Dlatego wybrane substancje muszą być wskazane na liście składników osobno, mimo że całą kompozycję zapachową można zapisać jako „parfum” lub „aroma”. Obowiązek powstaje, gdy stężenie przekracza 0,001% w produktach niespłukiwanych i 0,01% w spłukiwanych.

Rozporządzenie (UE) 2023/1545, które zmieniło załącznik III do rozporządzenia o kosmetykach, wprowadza indywidualne wymogi oznakowania dla 56 dodatkowych alergenów zapachowych. Od 31 lipca 2026 roku produkty niespełniające nowych wymogów nie mogą być wprowadzane do obrotu w UE. Produkty wprowadzone do obrotu przed tą datą mogą być udostępniane do 31 lipca 2028 roku. Wniosek redakcji: w obrocie przez pewien czas mogą więc występować obok siebie produkty ze starszym i nowszym zakresem alergenów na liście.

Brak alergenu na liście nie dowodzi, że produkt jest dla Ciebie bezpieczny. Wymóg dotyczy wskazanych substancji powyżej progów, a nie wszystkich składników, które mogą uczulać. Osoby z rozpoznanym uczuleniem powinny omówić wybór kosmetyków z lekarzem alergologiem lub dermatologiem.

Jak sprawdzać skład w praktyce

Czytaj całą listę, nie tylko pierwsze pozycje. Kolejność ma znaczenie do granicy 1%, a dalej jest dowolna.
Szukaj nazw z glosariusza. Według Komisji to nazwy z glosariusza, z uwzględnieniem INCI, są podstawą etykiet składników.
Odróżniaj hasła z frontu od listy. Pełny skład podaje lista składników, a nie hasło na froncie opakowania.
Zwracaj uwagę na zapach. AAD zaleca przy suchej skórze produkty oznaczone „fragrance-free” i wymienia substancje zapachowe oraz alkohol (poza środkami do dezynfekcji rąk) wśród składników, których przy bardzo suchej skórze lepiej unikać.
Po nowym produkcie obserwuj skórę. AAD radzi poinformować dermatologa, jeśli jakikolwiek produkt, także nawilżający, powoduje pieczenie, szczypanie lub podrażnienie.

Rutynę pielęgnacyjną z uwzględnieniem kolejności produktów opisuje tekst o rutynie pielęgnacyjnej na dzień i na noc. Pozostałe poradniki o składnikach zebrano w kategorii Składniki.

Kiedy sprawdzenie składu nie wystarczy

Skład na etykiecie pomaga porównywać produkty, ale nie zastępuje diagnozy. Jeśli po użyciu kosmetyku pojawiają się nawracające zaczerwienienie, wysypka, swędzenie lub pieczenie albo skóra choruje (na przykład atopowo), zgłoś się do lekarza lub farmaceuty. Dotyczy to także pielęgnacji w ciąży i skóry dzieci.

Źródła

Komisja Europejska, CosIng - Glossary of ingredients (glosariusz wspólnych nazw składników, decyzja (UE) 2025/1175), https://single-market-economy.ec.europa.eu/sectors/cosmetics/cosmetic-ingredient-database/cosing-glossary-ingredients_en, 2025.
Komisja Europejska, Fragrance allergens labelling, https://single-market-economy.ec.europa.eu/sectors/cosmetics/cosmetic-products-specific-topics/fragrance-allergens-labelling_en, 2026.
Rozporządzenie (WE) nr 1223/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie produktów kosmetycznych, art. 19 (tekst angielski w wersji zachowanej), https://www.legislation.gov.uk/eur/2009/1223/article/19, 2009.
SCCS, Final Opinion on propylparaben, Regulatory Toxicology and Pharmacology 2021;125:105005, DOI: 10.1016/j.yrtph.2021.105005 (streszczenie).
Barnes T.M., Mijaljica D., Townley J.P. i wsp., Vehicles for Drug Delivery and Cosmetic Moisturizers: Review and Comparison, Pharmaceutics 2021;13(12):2012, DOI: 10.3390/pharmaceutics13122012.
Lachenmeier D.W., Safety evaluation of topical applications of ethanol on the skin and inside the oral cavity, Journal of Occupational Medicine and Toxicology 2008;3:26, DOI: 10.1186/1745-6673-3-26.
American Academy of Dermatology, Dermatologists’ tips to relieve dry skin, https://www.aad.org/public/everyday-care/skin-care-basics/dry/dermatologists-tips-relieve-dry-skin, 2026.

Treść ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarza.