Pielęgnacja cery tłustej: oczyszczanie, nawilżanie, filtr

Najważniejsze

Cera tłusta też potrzebuje nawilżania. Amerykańska Akademia Dermatologii (AAD) przypomina, że nawilżać trzeba także skórę tłustą, a krem warto nakładać na wilgotną skórę.
Częstsze mycie nie jest rozwiązaniem. AAD radzi ograniczyć mycie twarzy do dwóch razy dziennie oraz do sytuacji po poceniu się, bo częstsze mycie może podrażniać skórę.
Przy wyborze kosmetyków AAD wskazuje oznaczenie „non-comedogenic” (niekomedogenny), a przy filtrze przeciwsłonecznym dla skóry tłustej, żeby uniknąć wyprysków, składniki mineralne (tlenek cynku, dwutlenek tytanu) oraz produkty bez zapachu i olejów.
Opisana w tym tekście praca z 2006 roku badała pod kątem sebum krem z 2% niacynamidu. Wyniki różniły się między dwiema grupami, więc nie jest to obietnica skuteczności konkretnego kosmetyku.
Gdy niepokoi Cię ilość sebum albo pojawiają się zaskórniki lub trądzik, AAD radzi skonsultować się z dermatologiem.

Pielęgnacja cery tłustej bywa sprowadzana do jednego celu: pozbyć się połysku. Tymczasem źródła, z których korzysta ten tekst, opisują ją jak pielęgnację każdej skóry, z kilkoma zmianami w doborze produktów: łagodne oczyszczanie, nawilżanie, ochrona przed słońcem i ostrożne wprowadzanie składników aktywnych. Poniżej znajdziesz, co z tych źródeł wynika, a czego z nich nie da się wyczytać. Ogólny schemat krok po kroku opisuje tekst o rutynie pielęgnacyjnej na dzień i na noc, a szerszy przegląd tematu znajdziesz w poradniku o pielęgnacji twarzy.

Skąd bierze się nadmiar sebum

Sebum to naturalny tłuszcz wydzielany przez skórę. Źródła użyte w tym tekście prawie nie opisują przyczyn jego nadmiaru (AAD wspomina tylko, że zbyt ostry środek myjący może podrażniać skórę i nasilać produkcję sebum), dlatego nie są tu wyliczane: nie ma sensu zgadywać, czy w Twoim przypadku decydują geny, hormony czy coś innego. Wiadomo z nich natomiast, że wydzielanie sebum nie jest stałe w czasie. AAD pisze w materiale o suchej skórze, że produkcja sebum spada wyraźnie po czterdziestce i dalej maleje. Z tego wynika wniosek redakcji: to, że skóra świeci się dziś, nie musi oznaczać, że zawsze tak będzie, a pielęgnację warto z czasem korygować.

AAD radzi skonsultować się z dermatologiem, jeśli niepokoi Cię ilość sebum albo pojawiają się zaskórniki lub trądzik. Kosmetyk pomaga w pielęgnacji skóry, ale nie diagnozuje przyczyn. AAD wyróżnia też cerę mieszaną (suchą w niektórych miejscach i tłustą w innych), więc jeśli zauważasz też suche fragmenty, zajrzyj do tekstu o cerze suchej, żeby zobaczyć, czym różni się jej pielęgnacja.

Oczyszczanie: ile razy dziennie i czym

AAD zaleca ograniczyć mycie twarzy do dwóch razy dziennie oraz do sytuacji po poceniu się, bo częstsze mycie może podrażniać skórę. Wieczorem warto oczyścić skórę przed snem: łagodny środek myjący usuwa brud, tłuszcz i zanieczyszczenia. Rano według AAD wystarczy woda albo łagodny środek myjący.

Wniosek redakcji: jeśli skóra po umyciu szybko się świeci, przytoczone źródła nie zalecają więcej mycia ani mocniejszego szorowania. Poczucie „skrzypiącej” czystości, ściągania albo pieczenia warto traktować jako sygnał, że produkt lub częstość mycia mogą być zbyt agresywne. To ogólna wskazówka, a nie wynik badania.

Nawilżanie cery tłustej: to nie jest sprzeczność

AAD wprost przypomina, że nawilżać trzeba także cerę tłustą, a krem warto nakładać na wilgotną skórę, bo zatrzymuje w niej wodę.

Co może pomóc w wyborze? Przegląd Sethiego opisuje, że kosmetyki do twarzy projektuje się jako nietłuste i niekomedogenne. Ten sam przegląd nazywa glicerynę (INCI: Glycerin) najskuteczniejszym humektantem, czyli substancją wiążącą wodę, a o skwalanie pisze, że jest niekomedogenny i nie daje wyczuwalnej tłustości. To opisy składników z przeglądu, a nie rekomendacje produktów, i nie przesądzają o działaniu konkretnego kosmetyku. Więcej o składnikach, które wiążą wodę lub uzupełniają lipidy, znajdziesz w tekstach o kwasie hialuronowym i o ceramidach.

Niacynamid i sebum: co faktycznie opisano

Niacynamid (INCI: Niacinamide) bywa badany pod kątem wpływu na sebum. Poniżej opis jednej takiej pracy. Praca Draelos i współpracowników z 2006 roku opisuje dwa osobne badania kremu z 2% niacynamidu. W badaniu na 100 osobach z Japonii (4 tygodnie, z placebo) szybkość wydzielania sebum spadła po 2 i po 4 tygodniach. W badaniu na 30 osobach z USA (w pracy: populacja kaukaska; 6 tygodni, porównanie połowy twarzy) po 6 tygodniach spadł jedynie poziom sebum na powierzchni skóry, bez istotnej zmiany szybkości jego wydzielania.

Co z tego wynika? Wniosek redakcji: to jedna publikacja i jeden krem, więc wyników nie należy przenosić na inne kosmetyki. Streszczenie pracy nie podaje też, czy uczestnicy mieli cerę tłustą, więc badanie mierzy sebum u ochotników, a nie skuteczność u osób o konkretnym typie skóry. Przegląd Boo z 2021 roku opisuje niacynamid jako dobrze tolerowany przez skórę przy normalnie stosowanych stężeniach (poniżej 5%), ale dotyczy głównie starzenia i przebarwień, nie sebum. Szczegóły składnika opisuje tekst o niacynamidzie.

Inne składniki aktywne, na przykład retinol, opisano w osobnym tekście serwisu. Przegląd typów składników znajdziesz w tekście o składnikach aktywnych w kosmetykach. Przy chorobie skóry (w tym trądziku wymagającym leczenia) i w ciąży dobór pielęgnacji omów z lekarzem lub farmaceutą.

Matowienie bez przesuszania

Źródła nie opisują skutecznego sposobu na trwałe „wyłączenie” połysku, więc tu obowiązuje ostrożność. Według AAD (materiał o skórze tłustej) połysk i wypryski pomaga ograniczać łagodny, pieniący się środek myjący używany bez szorowania, produkty oznaczone „oil free” i „noncomedogenic”, makijaż bezolejowy na bazie wody oraz bibułki matujące. AAD radzi też zmywać cały makijaż przed snem. AAD zwraca też uwagę, że ograniczenie liczby produktów obniża koszty i zmniejsza ryzyko podrażnień, a stosowanie wielu różnych produktów może podrażniać skórę i wywołać kontaktowe zapalenie skóry.

Wniosek redakcji: jeśli skóra zaczyna się łuszczyć, piec albo ściągać po wprowadzeniu kolejnego produktu, lepiej wrócić do prostszej rutyny niż dokładać następne kroki. AAD w materiale o skórze tłustej wymienia makijaż oznaczony jako „matte”, który może pomagać ograniczać połysk, oraz bibułki matujące (przykłada się je na kilka sekund, bez pocierania).

Filtr przeciwsłoneczny przy cerze tłustej

Na tłustej skórze filtr też jest potrzebny. AAD zaleca filtr o szerokim spektrum (UVA i UVB) z SPF 30 lub wyższym i radzi osobom z cerą tłustą i trądzikową szukać produktów z napisem „non-comedogenic”. W materiale o skórze tłustej AAD dodaje, że aby uniknąć wyprysków, warto wybierać filtry z tlenkiem cynku i dwutlenkiem tytanu oraz unikać tych z zapachem i olejami.

Co do ilości: według AAD na twarz potrzeba co najmniej łyżeczki kremu, a filtr nakłada się około 15 minut przed wyjściem i ponawia mniej więcej co 2 godziny oraz po poceniu się. AAD wskazuje, że osoby, które się oparzyły, zwykle użyły zbyt mało filtra, nie ponowiły aplikacji albo użyły przeterminowanego produktu. Ten temat dokładniej omawia tekst o kremach z filtrem. Jeśli masz aktywny trądzik albo stosujesz leczenie, dobór filtra ustal z dermatologiem.

Mity o pielęgnacji cery tłustej

„Nie trzeba kremu.” AAD przypomina, że nawilżać trzeba także skórę tłustą. Chodzi o dobranie lekkiej formuły, a nie o rezygnację z kremu.
„Im częściej myję, tym lepiej.” AAD wskazuje, że mycie częstsze niż dwa razy dziennie i po poceniu może podrażniać skórę.
„Filtr zawsze zapycha.” Źródła nie potwierdzają takiej reguły. AAD radzi wybierać produkty oznaczone jako niekomedogenne, a przy skórze tłustej szukać filtrów mineralnych bez zapachu i olejów.
„Droższy znaczy lepiej dopasowany.” AAD pisze, że produkty nie muszą być drogie, by były skuteczne, a ograniczenie ich liczby może obniżyć koszty; radzi też wybierać produkty dopasowane do typu skóry.
„Kosmetyk wyleczy trądzik lub inną chorobę skóry.” Kosmetyk pielęgnacyjny nie zastępuje leczenia chorób skóry. Przy chorobach skóry skonsultuj się z lekarzem.

Kiedy zgłosić się do dermatologa

Skonsultuj się z lekarzem dermatologiem, jeśli nadmierne przetłuszczanie łączy się z nasilonym lub bolesnym trądzikiem, jeśli skóra reaguje pieczeniem lub zaczerwienieniem po kolejnych kosmetykach albo jeśli niepokoi Cię ilość sebum, pojawiają się zaskórniki lub trądzik (AAD radzi w takich sytuacjach skonsultować się z dermatologiem). Kosmetyk jest dodatkiem do pielęgnacji i nie zastępuje diagnozy. Przy chorobach skóry i w ciąży dobór pielęgnacji omów z lekarzem lub farmaceutą.

Zobacz też: Rodzaje cery: sucha, tłusta, mieszana, naczynkowa i wrażliwa, Kwas salicylowy w kosmetykach: czym jest i na co uważać, Zaskórniki i pory na twarzy: jak pielęgnować skórę, Żel do mycia twarzy: jak wybrać i myć skórę, Krem z filtrem 50 do twarzy: jak wybrać i nakładać.

Źródła

American Academy of Dermatology, How to control oily skin, aad.org/public/everyday-care/skin-care-basics/dry/oily-skin (strona z datą aktualizacji 9/3/24).
American Academy of Dermatology, Skin care on a budget, aad.org/public/everyday-care/skin-care-basics/care/skin-care-budget.
American Academy of Dermatology, How to apply sunscreen, aad.org/public/everyday-care/sun-protection/shade-clothing-sunscreen/how-to-apply-sunscreen.
American Academy of Dermatology, How do I know if I’m using the right sunscreen?, aad.org/public/everyday-care/sun-protection/shade-clothing-sunscreen/choosing-right-sunscreen.
American Academy of Dermatology, Dry skin: causes, aad.org/public/diseases/a-z/dry-skin-causes.
Sethi A., Kaur T., Malhotra S.K. i wsp., Moisturizers: The Slippery Road, Indian Journal of Dermatology 2016;61(3):279-287, DOI: 10.4103/0019-5154.182427.
Draelos Z.D., Matsubara A., Smiles K., The effect of 2% niacinamide on facial sebum production, Journal of Cosmetic and Laser Therapy 2006;8(2):96-101, DOI: 10.1080/14764170600717704.
Boo Y.C., Mechanistic Basis and Clinical Evidence for the Applications of Nicotinamide (Niacinamide) to Control Skin Aging and Pigmentation, Antioxidants (Basel) 2021;10(8):1315, DOI: 10.3390/antiox10081315.

Treść ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarza.